Đau đầu và phương pháp điều trị không cần thuốc
9 Tháng Tám, 2018
Suy giảm nhận thức thần kinh
27 Tháng Chín, 2018

Sa sút trí tuệ và rối loạn thần kinh nhận thức

Sa sút trí tuệ không phải là căn bệnh cụ thể, nó là tổng hợp nhiều triệu chứng,trong đó Mất trí nhớ là biểu hiện thường gặp nhất. Người bị sa sút trí tuệ gặp khó khăn trong ghi nhớ, học tập và giao tiếp.
BS Nội TK Huỳnh Văn Phụng
Bệnh viện Đa Khoa Vạn Hạnh

Sa sút trí tuệ không phải là căn bệnh cụ thể, nó là tổng hợp nhiều triệu chứng,trong đó Mất trí nhớ là biểu hiện thường gặp nhất. Người bị sa sút trí tuệ gặp khó khăn trong ghi nhớ, học tập và giao tiếp.

Quá trình Rối loạn nhận thức đã bắt đầu rất lâu trước khi biểu lộ Lâm sàng, cho nên ra đời thuật ngữ Rối loạn Thần Kinh nhận thức để chỉ quá trình bệnh với mức độ nhẹ và là giai đoạn sớm hơn để phát hiện phòng ngừa và Điều trị trước khi tiến triển đến sa sút trí tuệ

Cùng với tỉ lệ người cao tuổi ở giai đoạn già hóa ngày càng tăng, chiếm khoảng 10% của dân số Việt nam năm 2017 là 95 triệu,thì có đến 9,5 triệu người cao tuổi và tỉ lệ cộng đồng người sa sút trí tuệ sẽ bằng 5% của người từ 60 tuổi trở lên sẽ là 475.000. Cho nên Chiến lược quản lý Sa sút trí tuệ hiện nay hướng đến điều trị Giảm nguy cơ, Chẩn đoán sớm và Can thiệp sớm

Bệnh sa sút trí tuệ khởi phát âm thầm, với các biểu hiện giảm trí nhớ và các chức năng nhận thức khác nhưng bệnh nhân thường có biện pháp thích nghi,bù trừ,chối bỏ bệnh.
Nhận diện bởi người thân như :giao tiếp khó khăn,thay đổi tính cách và cảm xúc

NGUYÊN NHÂN GÂY BỆNH SA SÚT TRÍ TUỆ :
-Bênh Alzheimer, còn được gọi là Lú lẫn tuổi già,là nguyên nhân hàng đầu của SSTT , chiếm đến 80%
-SSTT do các bệnh mạch máu(10-20% các bệnh nhân)
-Sa sút trí tuệ mạch máu xảy ra sau tổn thương não do bệnh lý mạch máu não gây ra. Sa sút trí tuệ thường xảy ra đột ngột và tiến triển từng bậc với các biểu hiện như giảm trí nhớ, rối loạn ngôn ngữ, rối loạn tiêu tiểu và vụng về khi thực hiện các động tác…. Sa sút trí tuệ mạch máu thường xảy ra ở người bị tai biến mạch máu não, người bệnh tiểu đường và cao huyết áp không điều trị hoặc điều trị không hiệu quả.
-Các bệnh lý thoái hóa não (như bệnh Parkinson), ngộ độc kim loại, bệnh nhiễm trùng (như giang mai, nhiễm HIV)… cũng gây ra sa sút trí tuệ ở giai đoạn gần cuối của bệnh.
-Các khối U nội sọ: U não, Apxe não(1-5% các bn)
-Chấn thương sọ não, sa sút trí tuệ ở những võ sĩ quyền anh; Giãn não thất áp lực bình thường, máu tụ dưới màng cứng, u não
-Các bệnh nội khoa:
Nhiễm độc rượu, ma túy; Các rối loạn chuyển hóa: Thiếu Vitamin B12, rối loạn chức năng tuyến giáp, suy thận, suy gan…
-Sa sút tâm thần

AI CÓ NGUY CƠ BỊ SA SÚT TRÍ TUỆ ?
Những người có các yếu tố nguy cơ sau dễ bị sa sút trí tuệ:

-Huyết áp:Tăng HA ở tuổi trung niên,có liên quan đến quá trình thoái hóa thần kinh hoặc gây teo não;ngược lại ở nhóm tuổi già, huyết áp thấp dường như báo trước khả năng bị sa sút trí tuệ và bệnh Alzheimer
-Béo phì ở tuổi trung niên có liên quan đến tăng nguy cơ sa sút trí tuệ khi về già
-Đái tháo đường
-Bệnh tim:bệnh tim mạch thường phối hợp với tăng nguy cơ sa sút trí tuệ và bệnh Alzheimer
-Bệnh mạch máu não: Nhồi máu não đa ổ,đột quỵ là yếu tố nguy cơ chính gây sa sút trí tuệ sau đột quỵ
-Tăng mỡ máu;uống rượu quá mức có thể gây sa sút trí tuệ do rượu và làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ do mạch máu
-Chế độ ăn: một số nghiên cứu cho thấy có liên quan giữa chế độ ăn nhiều mỡ bão hòa với tăng nguy cơ bị bệnh Alzheimer..

Những biểu hiện của sa sút trí tuệ:
-Ở giai đoạn đầu: người bệnh giảm trí nhớ gần hay ngắn hạn như nhắc đi nhắc lại một câu hỏi,thậm chí chỉ cách nhau vài phút, hoặc rất hay đi tìm đồ dùng cá nhân vì không nhớ để chúng ở đâu. Quên các từ ngữ thường dùng nên phải diễn đạt theo kiểu vòng vo (ví dụ: cái mũ gọi là cái để đội đầu); khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày. Thay đổi nhân cách, Rối loạn cảm xúc và giảm khả năng nhận xét, đánh giá. Người bệnh trở nên khó tính, dễ nóng giận và kích động. Trong giai đoạn này, họ thường có khả năng bù đắp những thiếu sót về trí nhớ nếu như vẫn sống trong môi trường quen thuộc nhưng sẽ bộc lộ dễ dàng nếu sống ở môi trường mới.

-Giai đoạn trung gian: Người bệnh bắt đầu khó hoặc không làm được công việc hàng ngày như tắm rửa,mặc quần áo hay vệ sinh cá nhân…mất khả năng thu nhận thông tin nên bị rối loạn định hướng nặng về không gian và thời gian. Bệnh nhân có thể lạc ngay cả khi ở trong nhà mình, dễ bị ngã. Năng hơn có thể bị hoang tưởng, đặc biệt hoang tưởng bị ám hại, do đó ngày càng trở nên nghi kỵ người xung quanh

-Giai đoạn nặng:người bệnh hoàn toàn lệ thuộc vào người khác trong các hoạt động thường ngày như ăn uống, đại tiểu tiện, tắm rửa và đi lại. Người bệnh không còn nhận biết được người thân trong gia đình, không đi lại được nên phải nằm liệt gường

10 dấu hiệu của sa sút trí tuệ

10 dấu hiệu của sa sút trí tuệ

ĐIỀU TRỊ SA SÚT TRÍ TUỆ :
1-Dự phòng và can thiệp giảm nguy cơ
2-Điều trị các triệu chứng Suy giảm nhận thức
3-Điều trị các triệu chứng hành vi và tâm lý

THUỐC ĐIỀU TRỊ SSTT:
1-Thuốc ức chế men Cholinesterase :
Được đề nghị sử dụng hàng đầu khi có chẩn đoán Alzheimer giai đoạn nhẹ đến trung bình Donepezil, Galantamine
2-Thuốc kháng thụ thể N-methyl-D-aspartat (NMDA) Memantine :
SSTT giai đoạn từ trung bình đến nặng, có thể dùng một mình hoặc phối hợp với nhóm ức chế men Cholinesterase,

CÁC KHÁI NIỆM CAN THIỆP NHẬN THỨC :(Cognitive interventions)
1.Tập luyện nhận thức(Cognitive training)
2.Phục hồi nhận thức(Cognitive Rehabilitation)
3.Kích thích nhận thức(cognitive Stimulation)

Những thói quen sinh hoạt nên duy trì giúp hạn chế tiến trình của sa sút trí tuệ:

-Giao tiếp với mọi người
-Tập thể dục:giúp tăng cường sức khõe cũng như bảo vệ não
-Duy trì lối sống cân bằng,hạn chế căng thẳng lo âu:khuyến khích những hoạt động thực hiện cùng với người khác như khiệu vũ,đánh cờ, nấu ăn..
-Ngủ đủ giấc:hạn chế caffein,ngủ trưa ít lại và vận động nhiều hơn trong ngày
-Bổ sung Vitamin C và Kiểm soát tốt các bệnh Tiểu đường và Cao huyết áp.

Gọi ngay
Địa chỉ